Duszność przy schylaniu lub wiązaniu butów – skąd się bierze i co oznacza?

 

Wiele osób zauważa, że duszność pojawia się w bardzo konkretnej sytuacji: podczas schylania się. Najczęściej przy takich czynnościach jak:

 

• wiązanie butów
• zakładanie skarpet
• podnoszenie przedmiotów z podłogi
• sprzątanie
• prace w ogrodzie

 

Pacjenci często opisują to w podobny sposób:

 

• „Jak się schylę, od razu brakuje mi powietrza”
• „Muszę się wyprostować, żeby złapać oddech”
• „Najgorzej jest przy wiązaniu butów”

 

Ten objaw ma swoją nazwę medyczną: bendopnea, czyli duszność pojawiająca się podczas pochylania.

Duszność przy schylaniu najczęściej wynika z ograniczenia ruchu przepony, a nie z nagłego braku tlenu.

 

To ważna informacja, ponieważ oznacza, że przyczyna często jest mechaniczna i możliwa do poprawy.

 

Dlaczego duszność pojawia się przy schylaniu?

 

Podczas schylania zmienia się pozycja narządów w jamie brzusznej i klatce piersiowej. Brzuch oraz cała jego zawartość przesuwa się w stronę płuc, a przepona ma mniej miejsca do prac i nie może odpowiednio skurczyć się, co powoduje uczucie duszności nawet w kilka sekund!

 

Efekt jest prosty:

 

• płuca mają mniej przestrzeni do rozszerzenia,
• wdech staje się płytszy,
• oddychanie wymaga większego wysiłku
• wzrasta ciśnienie w sercu i jamie brzusznej.

 

Organizm odbiera to jako brak powietrza.

Duszność przy schylaniu to najczęściej problem mechaniki oddychania, a nie niedotlenienia.

Rola przepony w duszności przy schylaniu

 

Przepona to najważniejszy mięsień oddechowy. Podczas wdechu powinna się obniżać, aby zrobić miejsce dla rozszerzających się płuc.

 

Kiedy się schylamy:

 

• przepona zostaje wypchnięta ku górze,
• jej ruch jest ograniczony,
• objętość płuc się zmniejsza.

 

Dlatego wiele osób odczuwa wtedy nagłe uczucie braku powietrza.

Pacjenci często mówią:

 

„Jakby coś blokowało wdech” albo „mogę tylko połowę wdechu nabrać „

Duszność przy schylaniu a choroba otyłościowa

 

Jedną z najczęstszych przyczyn duszności przy wiązaniu butów jest choroba otyłościowa lub nadwaga, tutaj jest jeszcze silniej to odczuwalne przez ilość tkanki tłuszczowej.

 

Podczas pochylania:

 

• wzrasta ciśnienie w jamie brzusznej,
• brzuch mocniej naciska na przeponę,
• płuca mają jeszcze mniej miejsca do pracy.

 

To powoduje szybkie pojawienie się duszności nawet u osób bez chorób płuc.

Duszność przy schylaniu u osób z otyłością zwykle wynika z ograniczenia ruchu przepony.

 

Często towarzyszą temu objawy takie jak:

 

• szybkie męczenie się,
• płytki oddech,
• trudność przy zakładaniu butów,
• duszność przy schylaniu do przodu.

Duszność przy schylaniu w chorobach serca

 

Duszność przy pochylaniu może być także objawem chorób serca.

Podczas schylania zwiększa się ilość krwi powracającej do serca. Jeśli serce pracuje mniej wydajnie, organizm może reagować uczuciem duszności.

 

Objawy sugerujące przyczynę sercową:

 

• duszność w pozycji leżącej,
• duszność w nocy,
• obrzęki nóg,
• szybkie zmęczenie przy wysiłku.

 

Duszność przy schylaniu może być jednym z wczesnych objawów niewydolności serca.

W takiej sytuacji należy skonsultować się z lekarzem.

 

Duszność przy schylaniu w chorobach płuc

 

U osób z chorobami płuc, zwłaszcza z POChP lub astmą, schylanie może nasilać duszność w inny sposób.

 

Problem polega wtedy na:

 

• utrudnionym wydechu,
• zaleganiu powietrza w płucach,
• uczuciu rozpierania klatki piersiowej.

 

Pacjenci opisują to jako:

„Powietrze zostaje w środku”.

 

A tutaj to samo powietrze które zostało w płucach naciska na płuca i nie pozwala się im prawidłowo rozprężyć.

W chorobach obturacyjnych duszność przy schylaniu wynika częściej z trudności z wydechem niż z problemu z wdechem.

 

Duszność przy schylaniu a osłabienie mięśni oddechowych

 

U osób starszych lub po infekcjach wirusowych duszność przy pochylaniu może wynikać z osłabienia mięśni oddechowych.

Dotyczy to szczególnie pacjentów:

• po COVID,
• po zapaleniu płuc,
• po hospitalizacji,
• z małą aktywnością fizyczną.

 

W takich sytuacjach nawet niewielka zmiana pozycji ciała zwiększa wysiłek oddechowy.

Dlatego ćwiczenia oddechowe nawet gdy mamy zaostrzenie choroby lub jesteśmy zmuszeni pozostawać w łóżku są tak koniecznym elementem szybszego powrotu do zdrowia. Ćwiczenia pozwalają na zwiększenie wentylacji płuc bez konieczności używania specjalistycznego sprzętu jak np. respirator, pozwalają szybciej wyjść z zaostrzenia i potem szybciej stanąć na nogi. Bardzo ważnym elementem jest również możliwy tzw. Drenaż płuc, czyli sytuacja, gdzie płuca mogę same się oczyszczać z zalegającej wydzieliny bez konieczność wykonywania np. bronchoskopii.

 

Czy duszność przy wiązaniu butów jest niebezpieczna?

 

Najczęściej nie jest objawem nagłego zagrożenia zdrowia.

 

Często wynika z:

• ograniczenia ruchu przepony,
• otyłości,
• osłabienia mięśni,
• chorób płuc,
• chorób serca
• porażenie przepony (sytuacji, w której to n. przeponowy zostaje uszkodzony)

 

Jednak konsultacji lekarskiej wymaga sytuacja, gdy:

• duszność pojawiła się nagle,
• szybko się nasila,
• towarzyszy jej ból w klatce piersiowej,
• pojawiają się zawroty głowy,
• wcześniej nie występowała.

 

Nagła duszność przy schylaniu zawsze wymaga diagnostyki.

Co pomaga przy duszności podczas schylania?

 

W wielu przypadkach wystarczy zmiana sposobu wykonywania codziennych czynności.

 

Pomocne może być:

 

• wolniejsze schylanie się,
• wykonanie spokojnego wydechu przed pochylaniem,
• oparcie rąk o uda,
• robienie krótkich przerw.

 

Za to u wszystkich pomoże! 

 

• trening oddechu przeponowego,
• ćwiczenia oddechowe (szczególnie oddech 360)
• ćwiczeni mobilizujące i rozciągające klatkę piersiową
• zwiększenie aktywności fizycznej,
• redukcja masy ciała,
• rehabilitacja oddechowa.

 

Jeśli duszność pojawia się tylko przy schylaniu, najczęściej można ją zmniejszyć poprzez poprawę mechaniki oddychania.

A jeśli nadal będziesz mieć problem zawsze warto skonsultować się z fizjoterapeutą, który może również pomoc ci popracować z klatką piersiową manualnie i rozwiać wszystkie wątpliwości.

 

Ćwiczenia oddechowe znajdziesz również na moim Instagramie oraz we wcześniejszym artykule Duszność a ćwiczenia oddechowe

 

Najważniejsze podsumowanie

 

Duszność przy schylaniu lub wiązaniu butów jest częstym objawem i zwykle wynika z ograniczenia ruchu przepony.

 

Najczęstsze przyczyny to:

 

• ucisk jamy brzusznej na przeponę,
• otyłość,
• choroby serca,
• choroby płuc,
• osłabienie mięśni oddechowych.

 

Duszność przy pochylaniu rzadko oznacza niedotlenienie – najczęściej oznacza ograniczoną przestrzeń dla pracy płuc.

Jeśli jednak duszność zmienia swój charakter lub pojawia się nagle, warto skonsultować się z lekarzem i ustalić jej przyczynę.

Jeśli zależy Ci na praktycznym spojrzeniu na ćwiczenia oddechowe wykonywane w bezpieczny sposób, przygotowałem osobną stronę edukacyjną z jasnymi wyjaśnieniami i przykładami. To narzędzie informacyjne dla osób, które chcą ćwiczyć bardziej świadomie.

➡️ Ćwiczenia Oddechowe – Jak zacząć i kiedy pomagają ?

 

Autor:

Maciej Cyrulewski, mgr fizjoterapii

fizjoterapeuta pulmonologiczny, rehabilitacja pulmonologiczna

Pracuję z pacjentami z chorobami układu oddechowego oraz pacjentem bólowym. Wpieram ich w bezpiecznym powrocie do aktywności oraz motywuję do samodzielnego wykonywania ćwiczeń i codziennego ruchu. Moim celem jest edukacja oparta na aktualnej wiedzy medycznej i spokojnym podejściu do rehabilitacji które ma być kompleksowym elementem procesu leczenia.

Poznaj autora -> O mnie